ریشۀ تمام گمراهی‌ها؛ چرا انسان به‌جای «اعتراف به تقصیر»، به خدا بدگمان می‌شود؟

به گزارش خبرگزاری حوزه، ریشۀ بسیاری از بحران‌های روحی و ناکامی‌های انسان، در یک بیماری پنهان خلاصه می‌شود: «فرافکنی و فرار از پذیرش مسئولیت».

وقتی انسان در مسیر زندگی به بن‌بست می‌رسد، به‌جای نگاه به درون، دیگران یا دستگاه آفرینش را متهم می‌کند؛ خطایی که سرنوشت تلخ قابیل و برادران یوسف را رقم زد. در ادامه، نگاه موشکافانه و راهگشای مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی (ره) دربارهٔ این سنت الهی و ضرورت شجاعت در اعتراف به خطا تقدیم می‌شود.

بگویید: «تقصیر خودم است»

اگر انسان اعتراف بکند که خودش مقصر است، راحت می‌شود. قابیل چرا اینطور شد؟

چون وقتی دید قربانی هابیل قبول شد، به خدا بدبین و بدگمان شد؛ خیال کرد که خدا بین او و برادرش تبعیض قائل شده و حق او را در نظر نگرفته است. تا آنجا پیش رفت که برادرش را کُشت.

برادران یوسف نیز وقتی دیدند که پدرشان به یوسف و بنیامین بیشتر علاقه‌مند است، نگفتند حتماً اشکالی در کار ما بوده است، برویم اشکال خودمان را برطرف کنیم؛ بلکه به پدرشان بدگمان شدند و گفتند:

«إِنَّ أَبانا لَفی‏ ضَلالٍ مُبینٍ»

پدرمان در گمراهی آشکاری است

ما باید از اینها عبرت بگیریم. نباید به خدا بگوییم:

«من فلان کارها را کردم و این حقم نیست».

این حرف، همان حرف برادران یوسف است که گفتند «إِنَّ أَبانا لَفی‏ ضَلالٍ مُبینٍ». بهترین کار در شب‌های احیاء این است که انسان به خدا بگوید: «تو همۀ مقدمات را فراهم کردی که من به همه‌جا برسم؛ اگر نرسیدم، خودم از این مقدمات استفاده نکردم. من به خودم ظلم کرده‌ام که نرسیدم و نشده است».

آیت‌الله حائری شیرازی